Η Γερακαρού βρίσκεται στο 36km Θεσ/νίκης-Καβάλας, πάνω στο παλαιό δρόμο προς Καβάλα, σε υψόμετρο 140m, με έκταση 825 στρ και αγροτική έκταση 17.156στρ. Σύμφωνα με την τελευταία απογραφή του 2011, ο πληθυσμός ανέρχεται σε 1.223 κατοίκουςενώ στην απογραφή του 2021 μειώθηκε περίπου στους 700 κατοίκους. Με το σχέδιο "Καποδίστριας" υπήρξε Δήμος Κορώνειας στην ευρύτερη περιοχή, συμπεριλαμβάνοντας τα χωριά Βασιλούδι, Λαγκαδίκια, Αγ. Βασίλειο και Αρδαμέρι, ενώ με την τελευταία αναδιάρθρωση στο σχέδιο "Καλλικράτης" ανήκει στο Δήμο Λαγκαδά. Πολιτικά ανήκει στη Β' Περιφέρεια Θεσσαλονίκης ενώ εκκλησιαστικά στη Μητρόπολη Λητής και Ρεντίνης.
Επισκέψιμοι χώροι: Ι.Ν Αγίου Γεωργίου (παλαιός-ιστορικός ναός), παλαιό Δημοτικό Σχολείο, Βιότοπος λίμνης, γραφικά εξωκκλήσια (Α.Δημητρίου, Πέτρου και Παύλου, Αγ.Σοφίας, Αγ.Ραφαήλ), πανέμορφο δασύλλιο Γερακαρούς με το ποτάμι που πηγάζει από τις παρυφές του Χορτιάτη.
Κάτοικοι: Ντόπιοι, Πόντιοι(Τραπεζούντα-Σαμψούντα_Φάτσα)κτλ),Μικρασιάτες(Σμύρνη-περίχωρα), Θρακιώτες,Σαρακατσάνοι. Στο χωριό μας θα βρείτε τις εξής υπηρεσίες και συλλόγους:
-ΚΕΠ
-ΒΟΗΘΕΙΑ ΣΤΟ ΣΠΙΤΙ.
-ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΓΕΡΑΚΑΡΟΥΣ "ΤΑ ΓΕΡΑΚΙΑ με τη δανειστική του Βιβλιοθήκη.
-ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΦΙΛΩΝ ΙΑΤΡΕΙΟΥ.
-ΑΘΛΗΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ "ΔΟΞΑ ΓΕΡΑΚΑΡΟΥΣ".
-ΑΙΜΟΔΟΣΙΑ.
-ΑΘΛΗΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ «ΔΥΝΑΜΗ ΚΟΡΩΝΕΙΑΣ».
-ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΚΗΔΕΜΟΝΩΝ.
.Λοιπές ιδιωτικές πρωτοβουλίες κυρίως για τα παιδιά μας:
-Κατηχητικό ενορίας Αγ.Γεωργίου.
-Μπαλέτο υπό τον κ.ΣάββαΧωλίδη.
ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΥΠΗΡΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΦΩΝΑ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΜΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ:
Τηλ Γραφείου Προέδρου: 2393330381/ 6974826011 Γραμματεία Στο πρώην Δημαρχείο Κορώνειας: 2393330300, 2393330331-4,
ΚΕΠ Κορώνειας: 2393330344.
Δημοτικό Σχολείο: 2393022334.
Ιερός Ναός Γεννήσεως της Θεοτόκου: 2393023340.
Ιατρείο Γερακαρούς: 2393022647.
Βοήθεια στο σπίτι: 2393330322.
Οι πληροφορίες σχετικά με τα τμήματα, τις ώρες και τις μέρες λειτουργίας καθώς και λοιπών υπηρεσιών θα εμπλουτίζεται συνεχώς...
ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΠΟ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟ ΑΒΡΑΑΜ ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΥΡΥΤΕΡΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ
"Στην πρόσκληση του προέδρου του Πολιτιστικού Συλλόγου Γερακαρούς Λαγκαδά «τα Γεράκια» να γράψω στην εφημερίδα που προγραμματίζει ο σύλλογος να κυκλοφορήσει το ιστορικό του χωριού μας, Γερακαρού, θα προσπαθήσω να καταγράψω μερικές πληροφορίες που συγκέντρωσα, είτε από βιβλία, είτε από προφορικές συνεντεύξεις με κατοίκους του χωριού.
Σε καμία περίπτωση αυτή η καταγραφή δεν μπορεί να θεωρηθεί «Ιστορία του χωριού», γιατί όπως θα διαπιστώσετε και εσείς πολλά σημεία χρειάζονται περισσότερη μελέτη και έρευνα σε βάθος. Ίσως γίνει αφορμή για τους νέους του χωριού μας για εμβάθυνση και περισσότερη διερεύνηση του όλου θέματος.
Θα ήταν μεγάλη χαρά οποιαδήποτε παρατήρηση, προφορική ή γραπτή από τους χωριανούς και φiλους, να έφτανε στον γράφοντα ή την συντακτική επιτροπή -για συμπλήρωση ή διόρθωση τυχόν λανθασμένων στοιχείων, σε επόμενο τεύχος της εφημερίδας. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ- ΜΥΓΔΟΝΙΑ Οι ευρύτερες γεωγραφικές ενότητες στις οποίες διαιρούνταν η Μακεδονία κατά την αρχαιότητα είναι τρεις: η άνω, η κάτω και η ανατολική Μακεδονία. Εμείς θα αναφερθούμε στην κάτω Μακεδονία όπου, όπως θα δούμε βρίσκεται και το χωριό μας.
Η κάτω Μακεδονία αποτελούνταν από τις περιοχές της Πιερίας, της Βοττιαίας, της Εορδαίας, της Αλμωπίας, της Αμφαξίτιδος και της Μυγδονίας, που καλύπτουν το σύνολο περίπου της σημερινής κεντρικής Μακεδονίας. Ας δούμε αναλυτικά και οριοθετικά την έκταση της κάθε μίας περιοχής:
Η νοτιότερη από τις περιοχές αυτές, δηλαδή η Πιερία, εκτεινόταν στον χώρο που οριοθετούν ο ποταμός Πηνειός, οι πρόποδες του Ολύμπου και ο ποταμός Αλιάκμονας.
Οι σημαντικότερες από τις πόλεις της από νότο προς βορρά ήταν: το Ηράκλειο (κοντά στον Πλαταμώνα), τα Λείβηθρα (κοντά στην Λεπτοκαρυά), το Δίον (κοντά στη Μαλαθρία), η ιερή πόλη των Μακεδόνων. η Πύδνα (κοντά στον Μακρύγιαλο) και η Μεθώνη (κοντά στο Ελευθεροχώρι). • Η Βοττιαία, που αποτελούσε το κέντρο του Μακεδονικού κράτους, βρισκόταν βόρεια της Πιερίας και εκτεινόταν μεταξύ Αλιάκμονα και του Αξιού και προς Βορράν ως τις υπώρειες του όρους Πάικου.
Σημαντικότερες πόλεις της ήταν: οι Αιγαί (σημερινή Βεργίνα) πρώτη πρωτεύουσα του βασιλείου (εστία της μακεδονικής βασιλείας, όπως αναφέρει ο Διόδωρος), η Βέροια, η Μίεζα (μεταξύ Νάουσας και Λευκαδίων, όπου και η σχολή του Αριστοτέλη), η Έδεσσα, η Κύρρος (κοντά στο Παλαιόκαστρο), η Πέλλα (σημερινή παλαιά Πέλλα.), δεύτερη πρωτεύουσα του βασιλείου, και ορισμένες άλλες πόλεις όπως λ.χ. οι Ίχναι και η Άλωρος για την θέση των οποίων δεν υπάρχει ομοφωνία μεταξύ των ειδικών.
• Η Εορδαiα. βρισκόταν δυτικά της Βοττιαίας και καταλάμβανε τον χώρο περίπου που κατέχει σήμερα η ομώνυμη επαρχία, με. μοναδική γνωστή πόλη την Κέλλη . (στο νότιο άκρο της λίμνης του Οστρόβου). • Βορειοδυτικά. της Βοττιαίας, στην κοιλάδα των Μογλενών, με βόρειο σύνορο το όρος Καϊμακτσαλάν εκτεινόταν η Αλμωπία. Ορισμένες από τις γνωστές πόλεις της, των οποίων ωστόσο δεν είναι δυνατό να καθοριστεί η θέση, ήταν η Όρμα, η Ευρωπός και η Άψαλος.
• Βόρεα της Μυγδονίας και νότια της Παιονίας, κατά μήκος των δύο οχθών του Αξιού, με βόρειο όριο τα στενά του ΔεμίrΚαπού βρισκόταν η Αμφαξίτις. Γνωστές πόλεις της από Νότο προς Βορράν ήταν: η Αλλάντη (ή .Αλλάντιον πιθανώς στη σημερινή Νέα Χαλκηδόνα), ο Ευρωπός, η Γορτυνία (νότια της Ειδομένης) και η Ειδομένη.
• Η τελευταία από τις περιοχές της κάτω Μακεδονίας, η Μυγδονiα, εκτεινόταν από την ανατολική ·όχθη του Αξιού ως τον Στρυμονικό κόλπο προς Ανατολάς και από τον Χορτιάτη (Κισσό) ως το όρος Βερτίσκο προς Βορράν. Σημαντικότερες πόλεις της ήταν η Θέρη που αργότερα ονομάστηκε Θεσσαλονίκη και που απ' αυτήν πήρε το όνομα ο Θερμαϊκός, η Λήτη (σημερινή Λητή), τα Καλίνδοια (σημερινή Καλαμωτό), η Απολλωνία (νότια της λίμνης Βόλβης, κοντά στη σημερινή Νέα. Απολλωνία) και ανατολικά της Βόλβης η Αρέθουσα παρά τον Ρήχιο ποταμό και ο Βορμίσικος.
Στις περιοχές της κάτω Μακεδονίας ανήκε κατά καιρούς και η περιοχή της Ανθεμούντος (σημερινή Γαλάτιστα), νότια της Θεσσαλονίκης, στην κοιλάδα της Καλαμαριάς. ·
Η Μυγδονία κατοικήθηκε παλαιότερα από τους Ήδωνες που μετά την μακεδονική κατάκτηση μετανάστευσαν πέρα του Στρυμονικού (Θουκ. Β. 99). Τη Μυγδονία κατέκτησε ο Αλέξανδρος Α' οπότε και απετέλεσε επαρχία. του Μακεδονικού Βασιλείου.
ΠΕΡΙΟΔΕΙΑ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ ΠΑΥΛΟΥ Στην πορεία τους για τη Θεσσαλονίκη, κατά τη Β περιοδεία, ο Απόστολος Παύλος με τον Σίλα πέρασαν από την Αμφίπολη και την Απολλωνία, αλλά. δεν στάθηκαν ιδιαίτερα, όπως μας πληροφορούν οι Πράξεις των Αποστόλων: «Διοδεύσαντες δε την Αμφίπολιν και Απολλωνίανήλθον εις Θεσσαλονίκην, όπου ην η συναγωγή των Ιουδαίων» (πραξ. 17,1 ). Η Απολλωνία, πόλη κτισμένη στη νότια όχθη της λίμνης Βόλβης, αποτελούσε από την αρχαιότητα σημαντικό κόμβο, κυρίως για στρατιωτικούς λόγους, χάρη στη θέση της κοντά στη λίμνη, για τον έλεγχο που μπορούσε να έχει στο πέρασμα, καθώς ήταν επίσης πολύ κοντά σε μια άλλη πολύ σημαντική πόλη, την Όλυνθο (Χαλκιδικής). Η Απολλωνία βρισκόταν στην Μυγδονία της Μακεδονίας, χτισμένη από το 432 π.Χ., και στη συνέχεια κατοικήθηκε από τους Χαλκιδιαίους οι οποίοι ανέβηκαν από τη γειτονική Σιθωνία.
Πολιούχος Θεός ήταν ο Απόλλωνας, στον οποίο ήταν αφιερωμένος ένας επιβλητικός ναός, που αποτελούσε πραγματικό στολίδι για την πόλη. Η Απολλωνία διατήρησε τη στρατηγική της θέση και στους κατοπινούς χρόνους καθώς η Εγνατία οδός περνούσε δίπλα της, και συνέχισε να είναι σημαντικός στρατιωτικός σταθμός τόσο κατά τους Βυζαντινούς χρόνους, όσο και κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας.
Σύμφωνα με την παράδοση κοντά στη βόρεια πλευρά του αρχαίου ναού υπήρχε το «βήμα του Αποστόλου Παύλου», το σημείο απ' όπου πέρασε και στάθηκε ο Απόστολος. Εκεί υπήρχε πηγή με νερά της οποίας θεωρήθηκαν ως το άγιασμα του Αποστόλου Παύλου. Ακόμη και κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας, οι Τούρκοι -.κατακτητές σέβονταν τη θαυματουργή δύναμη της πηγής αυτής, θεωρώντας το νερό της φάρμακο -και βάλσαμο κατά του κακού. Αυτό στάθηκε ικανό να γίνει αντικείμενο εκμετάλλευσης από τους ίδιους τους Τούρκους, καθώς κάθε εβδομάδα οργάνωναν μεγάλο παζάρι και πουλούσαν το νερό στους πιστούς που έπαιρναν το άγιασμα του Αποστόλου. Χάρη στο μεγάλο αυτό παζάρι η Απολλωνία έμεινε γνωστή και με το όνομα «Παζαρούδα».
• Η Νεολιθική εποχή έχανε την εμφάνισή της γύρω στο 8000 π.Χ. οπότε χρονολογούνται οι πρώτες φάσεις των οικισμών. Στην κεντρική Μακεδονία σημαντικότερος ήταν αυτό της Νέας Νικομήδειας, οικισμοί εντοπίστηκαν στο Στίβο, στην Όλυνθο, στη Μεσημεριανή και στο Ροδοχώρι.
• Οι σημαντικότεροι οικισμοί της Εποχής του Χαλκού, που ακολούθησε την Νεολιθική εντοπίστηκαν στην Μυγδονία στην Όλυνθο, στον Μολυβόπυρyο, στην Καλαμαριά, στο Περιβολάκι, στην Άσσηρο, στην Καλίνδοια.
ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ • Το 1821 στον ξεσηκωμό της Χαλκιδικής (Μάιος- Ιούνιος) ο Εμμανουήλ Παππάς στην μονή Εσφιγμένου όπου ορίστηκε ως αρχιστράτηγος του αγώνα, διαιρεί τη δύναμη των πολεμιστών σε δύο φάλαγγες. Την πρώτη αναλαμβάνει ο ίδιος και την δεύτερη θέτει υπό την ουσιαστική αρχηγία του ανδρείου οπλαρχηγού Καπετάν Χάψα.
• Η δεύτερη φάλαγγα υπό τον Καπετάν Χάψα, ανεβαίνει στον Χολομώντα και δια μέσο της Γαλάτιστας φτάνει στα Βασιλικά, αφού έτρεψε σε φυγή το ευρισκόμενο εκεί απόσπασμα του Αγκούς αγά, και καταδιώκει τους Τούρκους προς τη Θεσσαλονίκη.
• Το πρώτο τμήμα υπό τον Γεδεών Ξενοφωντινό και τον Μητροπολίτη Ιερισσού Αρδαμερίου και Αγίου Όρους Ιγνάτιο κατευθύνεται στα Μαντεμοχώρια και στις 3 Ιουνίου οι Μαντεμοχωρίτες επαναστατούν και ενώνονται με τις δυνάμεις του Εμμανουήλ Παππά. Απ' εκεί ο Εμμανουήλ Παππάς προελαύνει μέχρι την Παζαρούδα και την Ν. Απολλωνία, όπου στρατοπεδεύει γιατί διστάζει να προχωρήσει στην κοιλάδα του Λαγκαδά. Ο αρχηγός της Χαλκιδικής ήταν ενθουσιώδης πατριώτης, ανέπτυξε σοβαρή ενεργητικότητα και πρωτοβουλία, στερούνταν όμως στρατηγικής πείρας και τηn τελευταία στιγμή δίστασε να προχωρήσει. Δυστυχώς εκείνη τη στιγμή κανένας ηγέτης δε βρίσκονταν στην Ελλάδα για να διευθύνει τον αγώνα και να αντιληφθεί ποιό ρόλο έπαιζε η επανάσταση της Χαλκιδικής, που αποτελούσε σοβαρή απειλή στα πλευρά των Τούρκων.
Στο μεταξύ ο Μπαϊράμ πασάς, που προορισμός του ήταν να καταστείλλει την επανάσταση της Νότιας Ελλάδας, φτάνει στα στενά της Ρεντiνας με ισχυρές 1Cαι αξιόμαχες δυνάμεις και απωθεί τους ενθουσιώδεις αλλά ασύντακτους και κάκιστα εξοπλισμένους Έλληνες επαναστάτες. Ο Εμμανουήλ Παππάς διατάζει εσπευσμένα υποχώρηση στα ορεινά του Χολομώντα, αλλά το τουρκικό ιππικό από 3000 ιππείς προλαβαίνει την οπισθοφυλακή κοντά στην Ν. Απολλωνία και σχεδόν τη διαλύει. Προελαύνοντας οι Τούρκοι πυρπολούν όλα τα Ελληνικά χωριά της περιοχής και ακολουθεί η καταστροφή της Χαλκιδικής.
ΕΠΙΛΟΓΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ Όλα τα προηγούμενα αναφέρθηκαν, λίγο αναλυτικά, όχι για να κουράσουν τον αναγνώστη, αλλά για να τον ενημερώσουν ώστε να γνωρίζει γεωγραφικά και χρονικά την τοποθέτηση των όσων θα ακολουθήσουν. Από ότι προκύπτει από όσα προηγήθηκαν στην περιοχή μας, αναφέρονται ως σπουδαιότεροι οικισμοί η Λητή και η Νέα Απολλωνία.
Στη στενή περιοχή του χωριού μας, δεν αναφέρεται ιστορικά κάποιος σημαντικός οικισμός πλην μερικών ευρημάτων στο Στίβο κατά την νεολιθική εποχή. Ωστόσο από ιστορικές πηγές προκύπτει ότι στην κοιλάδα του Λαγκαδά κατά την Τουρκοκρατία υπήρχαν κάποιοι οικισμοί. Από το τέλος της Τουρκοκρατίας ξεκινούμε λοιπόν την αναφορά μας ειδικότερα για το χωριό μας.
ΓΕΡΑΚΑΡΟΥ Έχει έκταση 18km 2 (τετραγωνικά. χιλιόμετρα). Κατοίκους είχε: 1149 το 1971, 11 71 το 1981, 1249 το 2001 και1.223 το 2011. Βρίσκεται ανατολικά της Θεσσαλονίκης και πάνω στον παλαιό δρόμο προς Καβάλα, σε υψόμετρο 140m και σε απόσταση 36km. Στα βορειοδυτικά υπάρχει η λίμνη Κορώνεια (Αyίου Βασιλείου), ενώ στα νοτιοδυτικά υψώνεται ο Χορτιάτης.
Το χωριό έχει κατά καιρούς δοκιμαστεί πολύ από τους σεισμούς, επειδή βρίσκεται στη σεισμογενή περιοχή της λίμνης Βόλβης. Παλαιά ονομασία του χωριού ήταν Δογαντζή (τογάν: γεράκι). Στην κοινότητα Γερακαρούς υπαγόταν μέχρι το 1927 ως οικισμός της και το χωριό Βασιλούδι.
Λίγα πληροφοριακά στοιχεία για τη θέση του χωριού:
Ο κ. Hammod (Άγγλος ιστορικός) τοποθετεί στην περιοχή Γερακαρούς τον σταθμό της παλαιάς Εγνατία οδού Melissurgin.
Ο κ. Μουτσόπουλος (καθηγητής της πολυτεχνικής σχολής του Πολυτεχνείου Θεσσαλονίκης), θεωρεί ότι στη Γερακαρού κατέληγε ο εσωτερικός κλάδος της Εγνατίας οδού από τον Χορτιάτη, ο οποίος συναντούσε τον ανατολικό κλάδο που έφτανε από τον Άγιο Βασίλειο.
Στις αρχές του προηγούμενου αιώνα (1900) το χωριό το βρίσκουμε να κατοικείται από Τούρκους. Στον δυτικό συνοικισμό του χωριού. (Τσιφλίκι), βρίσκεται ο Μπέης και γύρω από αυτόν οι υποτακτικοί του. Στον ανατολικό συνοικισμό κατοικούν αρκετές οικογένειες τούρκων, οι οποίες με την ανταλλαγή θα φύγουν αφήνοντας πίσω τους πλινθόκτιστες κατοικίες ή μικρές αποθήκες. Ανάμεσα στα κτίσματα που άφησαν πίσω τους οι Τούρκοι είναι και το «τζαμί». Σε αυτό το κτίριο που βρίσκονταν πίσω από το κτίριο του δήμου που στεγάζεται το ΚΑΠΗ και ο Πολιτιστικός Σύλλογος λειτούργησε για πρώτη φορά το Δημοτικό Σχολείο. Μαζί με τους Τούρκους αυτή την εποχή ζουν λίγες αυτόχθονες ελληνικές οικογένειες:
1. Τζίτζικα (είχαν έρθει από το Λιβάδι)
2. Τανούδη (πιθανό από Χορτιάτη)
3. Κάποιες οικογένειες γύρω από το κονάκι του Μπέη. Η ζωντανή παράδοση λέει ότι ο Απόστολος των Εθνών Παύλος στο ταξίδι του προς Φιλίππους Καβάλας σταμάτησε στη Γερακαρού και μας άφησε την εξής περιγραφή- μαρτυρία : «Το χωρίον διασχίζεται υπό χείμαρρο που αναβλύζει από την τοποθεσία Ζερβενίκια, κοντά στο χωριό Αρδαμέρι και στις δύο πλευρές του υπάρχουν πυκνές δενδροστοιχίες πλατάνων»
ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ Στην ενορία Αγίου Γεωργίου Γερακαρούς λειτουργούν δύο Ιεροί Κοιμητηριακοί Ναοί. Ο ένας είναι αφιερωμένος στον Άγιο Γεώργιο και ανηγέρθη το 1400 μ.Χ και ο άλλος στο Γεννέσιο της Θεοτόκου και ανηγέρθη το έτος 1947 μ.Χ.
Και οι δυό μαζί καταλαμβάνουν μία έκταση 17 στρεμμάτων. Ο ιερός Ναός του Αγ. Γεωργίου είναι δωρεά του τοπάρχη του Ντογαντζή ΜΠΕΚΙΡ ΜΠΕΗ , ο οποίος είχε το κονάκι του (κατοικία) στο σημερινό τσιφλίκι. Η δωρεά έγινε χάριν των τότε λιγοστών ντόπιων κατοίκων Ορθοδόξων Χριστιανών, αλλά και γιατί ο Μπέης και οι Τούρκοι γενικώς φοβούνταν και σέβονταν τον θαυματουργό Άγιο. Ο Μπέης ήθελε την εκκλησία κοντά στη κατοικία του. Όταν πήγαν να τη θεμελιώσουν και να τη χτίσουν , η εικόνα «έφυγε» από το κονάκι του και πήγε στο σημείο που είναι σήμερα χτισμένος ο Ιερός Ναός του προστάτη του χωριού μας και έτσι δεν έγινε το άνομο θέλημα του ΜΠΕΚΙΡ ΜΠΕΗ.
Η παρουσία του χριστιανισμού στην περιοχή αρχίζει με τη διάβαση του Αποστόλου Παύλου από την Απολλωνία η οποία περιγράφεται στις πράξεις των Αποστόλων και όπου πιστεύεται πως ο Παύλος κήρυξε. Δεν υπάρχουν μαρτυρίες για την ύπαρξη χριστιανικών κοινοτήτων παρά μόνο μετά τον 3° αιώνα.
Η χρονολογία θεμελίωσης του ναού τοποθετείται γύρω στο 1400 μ.Χ.. Ο λόγος που υπαγόρευσε την ανάγκη ίδρυσης του ναού ήταν η μεγάλη απόσταση από το Αρδαμέρι, όπου ήταν η έδρα της επισκοπής από τον 10° αιώνα, όπου πήγαιναν οι κάτοικοι του «Δογαντζί», σημερινής Γερακαρούς για όλες τις θρησκευτικές τους ανάγκες. Η επισκοπή Αρδαμερίου κάνει την εμφάνισή της τον 10° αιώνα με το όνομα Ερκούλων και έδρα τα Έρκουλα, το σημερινό Αρδαμέρι. Tο 1638 η έδρα μεταφέρεται στη Γαλάτιστα και η επισκοπή λαμβάνει τον τίτλο «Αρδαμερίου και Γαλατίστης». Η επισκοπή αναβιβάστηκε το 1924 σε Μητρόπολη. Το έτος 1934 όμως καταργήθηκε και συγχωνεύτηκε με τη Μητρόπολη Ιερισσού δημιουργώντας τη σημερινή Μητρόπολη Ιερισσού, Αγίου Όρους και Αρδαμερίου. Στην επανάσταση του 1821 επίσκοπος Αρδαμερίου ήταν ο Ιγνάτιος, ο οποίος κήρυξε την επανάσταση στη Γαλάτιστα, μετά την αποτυχία της οποίας κάηκε σαν αντίποινα και ο ναός του Αγίου Γεωργίου.
Ερχόμενοι οι πρόσφυγες από το 1914 και μετά βρήκαν στο χωριό ήδη τον ναό του Αγίου Γεωργίου. Σ' αυτόν εκτελούσαν τα θρησκευτικά τους καθήκοντα για πολλά χρόνια, μέχρι που κτίστηκε ο νέος ναός του Γεννεσίου της Θεοτόκου. Είναι κοιμητηριακός ναός, βρίσκεται δίπλα στην παλιά εθνική οδό Θεσνίκης- Καβάλας, στα βόρεια του χωριού και ΒΑ του οικισμού Τσιφλίκι , δίπλα στην όχθη του ρέματος της Γερακαρούς. Προστατεύεται από την εφορία Αρχαιοτήτων.
Παλαιά υπήρχε δίπλα στον ναό ψηλό ξύλινο καμπαναριό το οποίο καταστράφηκε.
Στη θέση του κτίστηκε το σημερινό μικρότερο γραφικό καμπαναριό. Ο Ιερός Ναούς κάηκε δύο φορές κατά τα επαναστατικά χρόνια 1751 και 1821. Υπήρχε παράδοση ότι ο ναός υπήρξε μετόχι της Ι.Μ Γρηγορίου του Αγίου Όρους. Οι αρχικές διαστάσεις ήταν 15*8 μέτρα, μεγαλύτερος δηλαδή από τις σημερινές. Σήμερα, μετά την επισκευή του το 1964, το κεντρικό τμήμα της άνω δομής είναι υπερυψωμένο και φέρει δίριχτη στέγη με κεραμίδια. Έχει εξωτερικές διαστάσεις 12,5χ7,5 μέτρα με συνεχόμενο σκέπαστρο από τζαμαρία στηριγμένη σε ημιτοίχιο από τη μια μεριά και τοίχο από την άλλη.
Το τέμπλο αγιογραφημένο στην εποχή της ανέγερσης του Ναού φέρει εικόνες με χρονολογίες του 19ου αιώνα. Κάποιες από τις εικόνες είναι φερμένες από τους πρόσφυγες του 1922 και δωρισμένες στο Ναό ως αφιερώματα, μαζί και με άλλες στα κατοπινά χρόνια. Γνώρισμα της αρχαιότητας του ναού είναι ότι οι είσοδοι τόσο από τα Νότια όσο και από τα Δυτικά του Ναού είναι πολύ χαμηλές, γνώρισμα της εποχής της Τουρκοκρατίας για τους γνωστούς λόγους. Ο ναός σήμερα είναι επισκέψιμος και στην ιερά Πανήγυρης γίνεται περιφορά της εικόνας, πανηγυρική θεία λειτουργία και διάφορες εκδηλώσεις με παραδοσιακά εδέσματα χορούς και μουσική.
Στην ενορία μας λειτούργησαν οι εξής ιερωμένοι: ο Ιερομόναχος Δημήτριος ο Αγιορείτης, ο παπά- Ηράκλης Τιτόπουλος, ο παπά-Θανάσης Μαρκόπουλος, ο Σεβαστιανός Χατζάκης και ο σημερινός πάτερ Δημήτριος Καραγιάννης. Στο περίβολο των 2 ιερών Ναών είναι ανηγερμένο το Ηρώο πατριωτών Ηρώων και Μαρτύρων της Ελευθερίας της πατρίδος, οι οποίοι έπεσαν αγωνιζόμενοι κατά τη διάρκεια των εξής πολέμων: 1) των Βαλκανικών Πολέμων 1912-1913 με ευτυχή κατάληξη την απελευθέρωση του Βορειοελλαδικού χώρου και 2) της Μικρασιατικής Εκστρατείας με μοιραία κατάληξη την ανυπολόγιστη ζημιά για το Έθνος και την πατρίδα.
Ακόμη πρέπει να θυμηθούμε και στο σπάνιο, τραγικό γεγονός, όταν το 1945 το ποτάμι κατέβασε μεγάλους όγκους θολών και ορμητικών νερών που με άγριο βοητό παρασύροντας ΕΡΧΟΝΤΑΙ ΟΙ ΠΡΟΣΦΥΓΈΣ Τον Οκτώβριο του 1912 ο Ελληνικός στρατός μετά την κατάληψη - ύστερα από σκληρή μάχη- των Γιαννιτσών κατευθύνεται προς τη Θεσσαλονίκη:
Στnς 26 Οκτωβρίου ο Ταξίμ πασάς παραδίδει την Θεσσαλονίκη στον βασιλιά Κωνσταντίνο. Έτσι ένα μεγάλο μέρος της Μακεδονίας είναι πλέον ελληνικό.
Οι Τούρκοι αρχίζουν να εγκαταλείπουν τα χωριά τους και μέσω Θεσσαλονίκης κατευθύνονται προς την Τουρκία. Στην ανατολική Μακεδονία έχουμε τους Βούλγαρους τους οποίους απώθησε ο ελληνικός στρατός ύστερα από σκληρές μάχες, που συνθέτουν τον 2° Βαλκανικό πόλεμο. Σ' αυτό το διάστημα οι Έλληνες της Ανατολικής Θράκης δέχονται αφόρητες πιέσεις από τους Βούλγαρους με αποτέλεσμα να εγκαταλείπουν τους τόπους τους και να κατευθύνονται προς την ελεύθερη πλέον Ελλάδα.
Μέσα σ' αυτό το χρονικό πλαίσιο λοιπόν ·έχουμε τους πρώτους πρόσφυγες το 1914 στη Γερακαρού από την περιοχή της Αδριανούπολης. Είναι οι οικογένειες Τερζάκη Σταύρου και Ηλιάδη.
Κατά τον Α' Παγκόσμιο πόλεμο και την παρουσία του ελληνικού στρατού στην Ανατολική Θράκη η κατάσταση κάπως ομαλοποιήθηκε με αποτέλεσμα πολλοί από τους Θρακιώτες πρόσφυγες να ξανά επιστρέψουν στον τόπο τους.
Αργότερα όμως με την δημιουργία μετώπου στην Καλλίπολη και γενικά στην Ανατολική Θράκη οι πιέσεις άρχισαν πάλι να εντείνονται σε βάρος των Ελλήνων. Έτσι έχουμε ένα δεύτερο κύμα προσφύγων από την Θράκη το 1918. Ενδεικτικά είναι οι οικογένειες Ροντίδη, Γιαννόπουλου, Τριγκόπουλου, Ναζιρη και Δεμερτζη.
Κάποιες από τις οικογένειες αυτές τακτοποιούνται προσωρινά σε οικήματα που εγκατέλειψαν οι τούρκοι. Αρχίζει λοιπόν κατά κάποιο τρόπο η δημιουργία του νέου χωριού με την αντικατάστασή των Τούρκων από τους πρόσφυγες Έλληνες.
Ένα μεγάλο μέρος των κατοίκων του χωριού φτάνει εδώ το χρονικό διάστημα 1920-
1914.
Τότε έρχονται λόγω ανταλλαγής κυρίως Πόντιοι από διάφορες περιοχές του Πόντου (Τραπεζούνrα, Φάτσα, Σαμψούντα κλπ) αλλά και πρόσφυγες από τηv Μικρά Ασία (Μικρασιάτες). Ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης κ. Μαραβελάτης αναφέρει: «πρόσφυγες του Σεβδήκιοϊ (περιοχή Σμύρνης) ανεχώρησαν αρχάς Σεπτεμβρίου 1922 και εγκαταστάθηκαν σε Γερακαρού». (να ένα θέμα προς αναζήτηση, ποιές οικογένειες είναι αυτές;)
Το 1930 γίνεται η διανομή κλήρου σε όσους εγκαταστάθηκαν στη Γερακαρού.
Αν η πληροφορία δεν είναι λανθασμένη, η διανομή έγινε με μέτρο τα άτομα - παιδιά της οικογένειας. Για κάθε παιδί δίνονταν 16 γαλλικά στρέμματα. (1 γαλλικό στρέμμα = 1000 τετραγωνικά μέτρα). Έτσι δημιουργήθηκαν κλήροι των: μισός κλήρος, που αντιστοιχούσε σε 16 στρέμματα ένας κλήρος, που αντιστοιχούσε σε 32 στρέμματα ένας και μισός κλήρος, που αντιστοιχούσε σε 48 στρέμματα.
Μέχρι το 1927 ήταν οικισμός της Γερακαρούς και το Βασιλούδι, οπότε έγινε μετά ξεχωριστή κοινότητα.
Στα διάστημα αυτό (1922-1930) οι πρόσφυγες προσπάθησαν να τακτοποιηθούν κάπως είτε σε κτίσματα που βρήκαν, είτε κάποιοι έκτισαν από μόνοι τους δικές τους κατασκευές ή ακόμα και σε κτίσματα που κατασκεύασε ο εποικισμός.
ΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Όπως αναφέρθηκε προηγούμενα, ερχόμενοι οι πρόσφυγες στη Γερακαρού βρήκαν εκκλησία (τον Άγιο Γεώργιο), όχι όμως σχολείο.
Ξέρουμε από την ιστορία ότι πάντοτε σε έναν οικισμό οι κάτοικοι το πρώτο που φρόντιζαν ήταν να έχουν εκκλησία και σχολείο.
Έτσι λοιπόν σ' αυτό το πνεύμα οδηγούμενοι και οι νέοι κάτοικοι της Γερακαρούς, αφού βρήκαν εκκλησία, έστρεψαν τις προσπάθειές τους στο να κτίσουν σχολείο.
Βέβαια μέχρι να χτιστεί το νέο σχολείο μαθήματα γίνονταν στο «τζαμί», αυτό που άφησαν οι Τούρκοι μετά την αποχώρησή τους. Το νέο σχολείο που κτίστηκε είναι το κεντρικό κτίριο που έχουμε σήμερα, το οποίο θεμελιώθηκε το 1926 και λειτούργησε για πρώτη χρονιά το 1928. Κτίστηκε με τη συμμετοχή όλων των χωριανών.
Οι χωριανοί οργανώθηκαν σε ομάδες: άλλοι να μαζεύουν τις πέτρες στο ποτάμι, άλλοι να τις μεταφέρουν με κάρρα (άλογα του Χατζηδάκη) άλλοι να βοηθούν τους κτίστες και άλλοι να κάνουν άλλες βοηθητικές δουλειές, ώστε σε σύντομο χρόνο (δύο χρόνια) να κτιστεί το μεγάλο αυτό κτίριο, όλο πέτρινο. Μαζί με το σχολείο έγινε και το σπίτι του δασκάλου στο βορειο-δυτικό μέρος του σχολείου, σε απόσταση περίπου 200m. Αυτό ήταν μονώροφο κτίριο με ένα χολ. Τα δύο δωμάτια αριστερά και δεξιά του χολ. Για την ιστορία, παρόμοιο στην κατασκευή σχολείο υπάρχει στο χωριό Αδάμ, που τώρα λειτουργεί σαν μουσείο. ·
Το αρχικό κτίριο του σχολείου που περιγράψαμε δέχτηκε μερικές τροποποιήσεις λόγω του μεγάλου σεισμού του 1978 και αναπαλαιώθηκε το 2002 ενώ από το 1975 και μετά λειτουργεί και το Νηπιαγωγείο. Οι τροποποιήσεις που έγιναν είναι οι εξής: α. Αλλαγή της αρχικής σκεπής.
β. Χαμήλωμα του επάνω ορόφου (γι' αυτό σήμερα. θα δείτε τον επάνω όροφο χαμηλότερο από τον κάτω).
γ. Αλλαγή στην πρόσοψη του επάνω ορόφου, οπότε καταστράφηκε η ομοιότητα της
πρόσοψης πρώτου και δεύτερου ορόφου.
δ. Αλλαγή των πατωμάτων που γίνανε τώρα τσιμεντένια.
ε. Τέλος, το κτίριο περιμετρικά ενισχύθηκε με σιδηροπλέγματα, ώστε να έχει δυνατή θωράκιση για κάθε μελλοντικό σεισμό. · Στο προκατασκευασμένο αντισεισμικό Δημοτικό Σχολείο το 1979, που ήταν αφιερωμένο στο Παιδί, λειτούργησε υπό την επιμέλεια του κ. Δημήτρη Καραφουλίδη και της συζύγου του Σοφίας κάθε Πέμπτη βράδυ επί τρίωρο χοροδιδασκαλείο, στο οποίο διδάχθηκαν βασικοί παραδοσιακού ποντιακοί χοροί σε μαθητές Δημοτικού Σχολείου και Γυμνασίου της Γερακαρούς και του Βασιλουδίου.Φυσικά, η όλη προσπάθεια τελούσε υπό την έγκριση της Δημοτικής Επιθεώρησης Λαγκαδά και τη συμπαράσταση του Διευθυντή του Σχολείου, Βασίλη Τσιτσόπουλου.
Το χοροδιδασκαλέιο έδωσε δύο πολυμελή χορευτικά συγκροτήματα και ένα χορωδιακό με τα οποία κυρίως κάναμε μία τηλεοπτική εκπομπή με θέμα τον ποντιακό παραδοσιακό γάμο από το κανάλι της ΥΕΝΕΔ τον Νοέμβρη του 1979 με τον δημοσιογράφο και συγγραφέα Νέστορα Μάτσα «Από το περιβόλι του λαού μας» και μια άλλη από το ραδιοφωνικό κανάλι της Πανελλήνιας Ένωσης Ποντιακών Σωματείων, «Ποντιακή Ηχώ» με συνεργάτη τον κ. Στάθη Ευσταθιάδη λαογράφο- συγγραφέα. Τέλος, ποιος δε θυμάται το δάσκαλο τον κύριο Τόκα, την κυρία Καίτη, τη κυρία Νίνα, τον κύριο Μωραίτη, την κυρία Αφροδίτη, τον κύριο Τσαγκαλίδη.
Αναφέραμε τους πιο γνωστούς από τους πολλούς και διάφορους που υπηρέτησαν το χωριό.
Το 1931 έρχονται στη Γερακαρού διάφορες οικογένειες που αποζημιώθηκαν, ωστόσο όμως σε άλλη περιοχή κυρίως Καλαμαριά, και μένουν πλέον μόνιμα στην Γερακαρού.
Το 1934 εyκαθίστανται μόνιμα οι χωριό οι Σαρακατσάνοι (γνωστοί ως βλάχοι), οικογένειες Κομματαίων.
Θα πρέπει να αναφερθεί ότι αυτοί και επί Τουρκοκρατίας έφερναν τα κοπάδια τους στην περιοχή κατά τους θερινούς μήνες, κατά τις γνωστές μετακινήσεις τους. ·
Έτσι λοιπόν η όλη περιοχή τους ήταν γνωστή, γι' αυτό και παρέμειναν πλέον μόνιμα ως δημότες στην Γερακαρού. Μια άλλη μικρή ομάδα προσφύγων από την Ρωσία φθάνουν στο χωρίο το 1939. Ακολουθεί ο Β' παγκόσμιος πόλεμος και η κατοχή. Στα χρόνια της κατοχής σημαντικό ρόλο στη διαβίωση των κατοίκων έπαιξε η λίμνη με τα πολλά και νόστιμα ψάρια της.
Για την ιστορία για να μαθαίνουν οι νέοι του χωριού, γιατί οι παλαιοί το γνωρίζουν στην κατοχή στο χωριό μας λειτούργησε ο πρώτος πανελλαδικά παράνομος Ασύρματος αντίστασης, από τον Μπαρκόπουλο (από το Τσιφλίκι) βοηθώντας στην Αντίσταση απέναντι στον κατακτητή ή στην φυγάδευση αγωνιστών στην Μέση Ανατολή. (καλό είναι για το θέμα αυτό του παράνομου ασύρματου, όπως και για άλλα υποθέματα να γραφούν κάποια φορά πολύ περισσότερα). Τελευταία ομάδα προσφύγων που εγκαθίσταται στην Γερακαρού είναι αυτή του 1990 των Ποντίων που ήρθαν από την πρώην Σοβιετική Ένωση.
Έτσι γεννήθηκε και έζησε έναν ολόκληρο αιώνα το χωριό μας, σαν κοινότητα Γερακαρούς.
Με την διοικητική αναδιάρθρωση σε δήμους με το σχέδιο «Καποδίστρια» έγινε: Δήμος Κορώνειας συμπεριλαμβάνοντας και τα χωριά Λαγκαδίκια, Βασιλούδι, Αγ. Βασίλειο, Αρδαμέρι.
Με το σχέδιο «Καλλικράτης» εντάχθηκε στον Δήμο Λαγκαδά, και προσδιορίζεται σαν «τοπικό διαμέρισμα Δήμου Λαγκαδά».
Διοικητικά ανήκει στον Νομό Θεσσαλονίκης, ειδικότερα στην επαρχία
Θεσσαλονίκης
Πολιτικά ανήκει στην Β' εκλογική περιφέρεια Θεσσαλονίκης. Εκκλησιαστικά ανήκει στην Μητρόπολη Λαγκαδά - Λητής και Ρεντίνης.
ΠΑΡΕΚΚΛΗΣΙΑ ΛΟΙΠΑ:
ΠΑΡΕΚΚΛΗΣΙ ΑΓΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ
Βρίσκεται ΝΔ του χωριού, ψηλά στο βουνό, στο ρέμα της Γερακαρούς, ψηλότερα από το χώρο, όπου γιορτάζεται η Πρωτομαγιά και όπου υπάρχει το προσκύνημα των Αγίων Πέτρου και Παύλου, σχεδόν κάτω από το χωριό Αρδαμέρι.
Το εκκλησάκι του Αγίου Δημητρίου έγινε πριν από περίπου 87 χρόνια. Η παράδοση λέει ότι ο Άγιος, ως καβαλάρης εμφανίστηκε σε κάποια διερχόμενη από τον τόπο εκείνο κάτοικο της περιοχής, την οποία έστειλε στον τότε πρόεδρο της Κοινότητας, Νικόλαο Χαραλαμπίδη, για να του αναγγείλει την ανάγκη ίδρυσης, στον τόπο που εμφανίστηκε, μικρό προσκύνημα. Ο πρόεδρος πίστεψε τη γυναίκα και έτσι προχώρησε στην ανέγερση του παρεκκλησιού.
Σήμερα το εκκλησάκι βρίσκεται σε πολύ καλή κατάσταση, ύστερα από τη φροντίδα που δέχτηκε από τους κατοίκους αλλά και τους συλλόγους του χωριού. Έτσι έγιναν βελτιώσεις του κτίσματος, της κεραμοσκεπής, του περιβάλλοντα χώρου και κυρίως του δρόμου που οδηγεί στο προσκύνημα, ώστε η πρόσβαση να είναι δυνατή και με αυτοκίνητο. Είναι ευτύχημα του να βρεθεί κανείς πρωί στο χώρο , αναζητώντας την εσωτερική του ύπαρξη, ανάμεσα σε δέντρα και τόση φυσική ομορφιά.
Η διαδρομή από το χωριό είναι γραφική ( είτε με αυτοκίνητο είτε πεζός), κατά μήκος του χειμάρρου, διασχίζοντας πολλές φορές το ρέμα από τη μία πλευρά στην άλλη. Προσοχή χρειάζεται τους χειμερινούς μήνες , οπότε το νερό είναι κάπως περισσότερο.
ΠΑΡΕΚΚΛΛΗΣΙ ΑΓΙΩΝ ΠΕΤΡΟΥ ΚΑΙ ΠΑΥΛΟΥ
Βρίσκεται ΝΔ του χωριού, στο ρέμα της Γερακαρούς, στο ύψος του χώρου, όπου γίνονται οι εκδηλώσεις της Πρωτομαγιάς. Είναι χτισμένο σε χαμηλό υψόμετρο, στην όχθη του χειμάρρου, που διασχίζει το ρέμα. Μπορεί να φτάσει κανείς στο παρεκκλήσι, ανεβαίνοντας τα γραφικά του σκαλιά..
Το εκκλησάκι δημιουργήθηκε περίπου πριν 50 χρόνια και η ίδρυση του υποδείχτηκε από τους ίδιους Αποστόλους , που εμφανίστηκαν κατά τη λαική παράδοση στον Νικόλαο Χαραλαμπίδη, κάτοικο του χωριού, ο οποίος και πρωτοστάτησε στην δημιουργία του προσκυνήματος, βοηθούμενος από συγγενείς αλλά και κατοίκους του χωριού.
Σήμερα το εκκλησάκι βρίσκεται σε καλή κατάσταση, ύστερα από τιες φροντίδες κατοίκων και συλλόγων του χωριού. Βελτιώθηκε η κεραμοσκεπή του, διαμορφώθηκε ο περιβάλλον χώρος, έγιναν τα σκαλιά του για την εύκολη πρόσβαση του , ώστε να γίνει εύκολα προσβάσιμο και λειτουργικό.
Ο χωματόδρομος από το χωριό προς το εκκλησάκι είναι σε καλή κατάσταση, πλάι στην κοίτη του χειμάρρου, από τον οποίο ο προσκυνητής μπορεί να έρθει εύκολα.
ΠΑΡΕΚΚΛΗΣΙ ΑΓΙΑΣ ΣΟΦΙΑΣ
Βρίσκεται Νοτιοανατολικά του χωριού, σε απόσταση λιγότερο από ένα χιλιόμετρο, από τα τελευταία σπίτια του χωριού, αριστερά του δρόμου Γερακαρούς- Ζαγκλιβέρι, στις όχθες του χειμάρρου που κατεβαίνει προς το χωριό.
Το εκκλησάκι χτίστηκε με τη φροντίδα της «Θείας Ευδοξίας Καραφουλίδη» , προς τιμή των Αγίων Σοφίας, Πίστης, Ελπίδας και Αγάπης μαρτύρων και γιορτάζει στις 17 Σεπτεβρίου.
Κατά καιρούς έγιναν κάποιες βελτιώσεις στο κτίσμα αλλά και στον περιβάλλοντα χώρο. Παλαιότερα έγινε επίσης προσπάθεια ανεύρεσης νερού στον αύλειο χώρο, εκτελώντας γεώτρηση μικρού βάθους, αλλά η όλη προσπάθεια απέτυχε.
Σήμερα το εκκλησάκι βρίσκεται σε καλή κατάσταση, αφού επιδιορθώθηκε η σκεπή και διαμορφώθηκε ο περιβάλλον χώρος, βελτιώθηκε ο δρόμος που οδηγεί προς το προσκύνημα , ώστε η πρόσβαση μέχρι εκεί να γίνεται και με αυτοκίνητο.
Μπορούμε να πάμε στο προσκύνημα:
Α. είτε από το κεντρικό δρόμο στο ύψος του μαρμαράδικου εργοστασίου στρίβοντας αριστερά στα 200μ. θα συναντήσουμε το εκκλησάκι.
Β. Μπορούμε επίσης ακολουθώντας την κοίτη του χειμάρρου, να φτάσουμε στο εκκλησάκι, μπαίνοντας σε αυτή από τα τελευταία σπίτια του χωριού.
ΠΑΡΕΚΚΛΗΣΙΑ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΓΙΟΥ ΡΑΦΑΗΛ
Βρίσκεται ΝΑ του χωριού πάνω στο κεντρικό δρόμο Γερακαρούς Ζαγκλιβερίου δίπλα στο εργοστάσιο Μαρμαράδικο και τη στροφή που οδηγεί στο εκκλησάκι της Αγίας Σοφίας.
Στην περιοχή παλαιότερα υπήρχε απλό προσκύνημα αφιερωμένο στον Άγιο Γεώργιο, ακριβώς δίπλα στον παλαιό χωματόδρομο, κάτω από μια αχλαδιά και θάμνους. Όταν όμως ο δρόμος ασφαλτοστρώθηκε και έγιναν κάποιες βελτιώσεις, το προσκύνημα κατεδαφίστηκε. Για αρκετά χρόνια ο τόπος έμεινε χωρίς προσκύνημα.
Το νέο εκκλησάκι έγινε εις ανάμνηση του παλαιού, με την φροντίδα του Ευστάθιου Ιωαν. Παπαδόπουλου, όταν αυτός επέστρεψε από τη Γερμανία, όπου δούλευε.
Σήμερα το εκκλησάκι του Αγίου Γεωργίου είναι σε καλή κατάσταση, ύστερα από βελτιώσεις που έγιναν στο κτίσμα, όσο και στον περιβάλλοντα χώρο.
Το εκκλησάκι βρίσκεται δίπλα στο κεντρικό δρόμο, οπότε η πρόσβαση είναι άμεση. Η θέση του είναι πανοραμική , αφού βρισκόμαστε πάνω από το χωριό και ατενίζουμε το κάμπο, τη λίμνη και όλη την ευρύτερη περιοχή.
Αναμνήσεις γεγονότων…..
..Ακόμη πρέπει να θυμηθούμε και στο σπάνιο, τραγικό γεγονός, όταν το 1945 το ποτάμι κατέβασε μεγάλους όγκους θολών και ορμητικών νερών που με άγριο βουητό παρασύροντας κλαδιά, δενδρύλλια , κλαδιά και ζώα και αφού καβάλησε τη γέφυρα, τη διπλανή από τον Αη Γιώργη, ξεχύθηκε στον κάμπο του χωριού μας και κατέστρεψε όλα τα ώριμα για το θερισμό σιτάρια των κατοίκων. Όλα τα χωράφια τυλίχτηκαν στα λασπόνερα. Πάνω στα ξαπλωμένα σιτάρια συναντούσε κανείς κουλουριασμένα φίδια σε κάθε 5-10 μέτρα. Φρίκη και χαμός. Όλος ο κάμπος από το γήπεδο μέχρι τα αποξηράματα ήταν βουτηγμένος στα λασπόνερα. Ήταν καταραμένη εκείνη η χρόνια. Όλοι οι παλιοί τη θυμούνται. Οι ηλικιωμένοι συμπατριώτες μας θυμούνται ακόμα με συγκίνηση το αξέχαστο τρενάκι που ξεκινούσε από το Σταυρό και τερμάτιζε στο Περιβολάκι Λαγκαδά. Εξυπηρετούσε συγκοινωνιακά τα χωριά Ρεντίνα-Μόδι- Παζαρούδα-Νέα Απολλωνία- Περιστερώνα- Στίβο- Νικομηδινό- Λαγκαδίκια- Γερακαρού- Βασιλούδι- Αγ. Βασίλειο- Καβαλάρι και Περιβολάκι. Κάθε μέρα το απόγευμα γύρω στις 4 κάποιοι Γερακαριώτες περίμεναν το τρενάκι κοντά στο σημερινό γήπεδο, γιατί κάπου εκεί έκανε την υποχρεωτική του στάση. Περίμεναν για να αγοράσουν ο καθένας την εφημερίδα του, από τον πολύ γνωστό στην περιοχή των χωριών μας, εφημεριδοπώλη ΔΑΛΑ. Έφερνε πάντα και πουλούσε τις εξής εφημερίδες : ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ, ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΒΟΡΡΑ, ΦΩΣ, ΒΗΜΑ, ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ. Το περιβόητο τρενάκι, η παρηγοριά των κατοίκων της Γερακαρούς, είχε μοιραίο τέλος. Το 1944, με τη φυγή των Γερμανών Ναζί κατακτητών, οι γέφυρες του τρένου ανατινάχτηκαν, οι δε σιδηροδρομικές γραμμές ξηλώθηκαν και το πολύτιμό αυτό μέσο μεταφοράς και επικοινωνίας έπαψε να υπάρχει.
Παπαδόπουλος Αβραάμ
Μαθηματικός
ΛΟΙΠΕΣ ΑΝΑΦΟΡΕΣ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ ΣΕ ΔΙΑΦΟΡΑ ΑΡΧΕΙΑ:
1) Από τις αναφορές της Διεύθυνσης Δημόσιας Υγείας Μακεδονίας προς τη Γενική Διοίκηση, προκύπτει βαθμός εξάπλωσης των επιδημικών ασθενειών στον προσφυγικό αλλά και στον εντόπιο πληθυσμό, καθώς και ο τόπος εγκατάστασής τους. Από τα σχετικά έγγραφα, μεταξύ Ιανουαρίου - Μαΐου 1921. Καυκάσιοι πρόσφυγες είχαν εγκατασταθεί στο χωριό Γερακαρού της επαρχίας Λαγκαδά, στη Νότια και την Αριδαία Πέλλας, στο χωριό Γιαιλαντζίκ, στον Λαγκαδά.
2) Μετά την ήττα των Τούρκων και στον 1ο Παγκόσμιο πόλεμο, επιτράπηκε η επιστροφή των εκτοπισθέντων Θρακών και των υπηρετούντων στα Αμελέ Ταμπουρού (όσων επέζησαν) από τα βάθη της Ασιατικής Τουρκίας στις Πατρογονικές τους Εστίες. Επέστρεψαν σε άθλια κατάσταση, από τις 96.000, μόνο 53.000. Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι από τις 27.000 εκτοπισθέντων της περιοχής της Καλλίπολης, επέστρεψαν μόνο 17.000 και από τις 5.500 των ηλικιωμένων ανδρών και γυναικόπαιδων του Σκοπού, επέστρεψαν μόνο 1500 στο Σκοπό. Βρήκαν τα σπίτια τους πουλημένα σε Εβραίους και Μουσουλμάνους πρόσφυγες και ερειπωμένα τα σχολεία και την εκκλησία. Από τους 380.000 περίπου Ανατολικοθρακιώτες , οι 232.000 κατάφυγαν στην ελεύθερη Ελλάδα, οι 15.000 στη Βουλγαρία και περίπου οι 60.000 παρέμειναν στην Αν. Θράκη. Στο σύνολο των 380.000, δεν περιλαμβάνονται οι Έλληνες της Κωνσταντινούπολης και της περιοχής της, που ήταν περίπου 300.000.Τα έργα και πράξεις των Νεότουρκων εις βάρος των Θρακών κατά την περίοδο του (1908- 1918) δεν είναι απλά μία «επαίσχυντη πράξη» όπως τη χαρακτήρισε ο Κεμάλ αλλά μία «ΚΑΡΑΜΠΙΝΑΤΗ ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ» Αυτά τα ακούσαμε από τους τραυματισμένους ψυχικά και σωματικά γονείς μας και παππούδες μας που τα είδαν, τα άκουσαν, τα βίωσαν και τα υπέστησαν. Με συγκίνηση θυμάμαι τις αφηγήσεις της μητέρας μου και του παππού μου Δημήτρη Κωστόπουλου για το διωγμό τους και τον εκτοπισμό τους το 1914 από το Αριμάνιο ή Αριμάνη (Γιατζηκλάρ) και νυν Ατάκιοϊ των 40 Εκκλησιών της Ανατολικής Θράκης. Με 10 παιδιά (7 εν ζωή) προσέφυγαν στην Ελεύθερη Ελλάδα, στη Γερακαρού Θεσσαλονίκης. Εκεί φυτοζωούσαν επί έξι και μισό περίπου χρόνια, μέχρι το 1920. Στις 14 Μαΐου του 1920 απελευθερώνεται η Δυτική Θράκη και τον Ιούλιο του 1920 η Ανατολική Θράκη και ενσωματώνονται στην Ελεύθερη Ελλάδα (Συνθήκη Σεβρών της Γαλλίας).
3) Σημαντικό ρόλο στην οικονομική άνθηση και ευημερία του χωριού φέρεται να διαδραμάτισε και η λειτουργία μιας μικρής σιδηροδρομικής γραμμής Ντεκοβίλ (πλάτος γραμμής 0,60 μ.) Σαρακλί27 - Σταυρού28. Μετά τη λήξη του Α' Παγκοσμίου Πολέμου οι σιδηροδρομικές γραμμές περιήλθαν στο Ελληνικό Κράτος και με απόφαση του Υπουργείου Συγκοινωνιών ανατέθηκε η εκμετάλλευση του τμήματος Σαρακλί - Σταυρός στους ΣΕΚ29. Η εκμετάλλευση της γραμμής άρχισε το Μάρτιο του 1921 και συμπορεύτηκε με τη ζωή των κατοίκων μέχρι τη 16η Αυγούστου 1947. Η απόφαση διακοπής της γραμμής λήφθηκε λόγω των μεγάλων ελλειμμάτων που άφηνε η εκμετάλλευσή της. Στο χρονικό αυτό διάστημα λειτουργίας του τρένου μεταφέρονταν δασικά προϊόντα και εμπορεύματα από το Σταυρό προς τη Θεσσαλονίκη και αντίστροφα, ενώ παράλληλα εξυπηρετούσε και όλα τα παραλίμνια χωριά όπως ο Άγιος Βασίλειος, το Βασιλούδι, τη 26 Ε. Βαχάρογλου, Λαγκαδίκια, το Στίβος, τη Νέα Απολλωνία, τη Νέα Μάδυτο και τη Ρεντίνα30. (ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΧΑΤΖΙΚΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Το Περιβολάκι της επαρχίας Λαγκαδά Ιστορία- Εκπαίδευση- Παραδόσεις ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ)
Βιογραφικό Πρώτου προέδρου Π.Σ Γερακαρούς
Γεννήθηκε το 1934 στη Γερακαρού, το πρώτο παιδί προσφύγων από την Τραπεζούντα του Πόντου.
Σπούδασε κοινωνικές και πολιτικές επιστήμες στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης όπως επίσης κατείχε και πτυχίο νομικής. Αρθρογραφούσε στην εφημερίδα Μακεδονία και σε περιοδικά της εποχής. Υπηρέτησε στο Δημόσιο 35 χρόνια και συνταξιοδοτήθηκε ως διευθυντής Α τάξεως του Υπουργείου Εξωτερικών , στην Υπηρεσία Διεθνών Σχέσεων στο Υπουργείο Μακεδονίας- Θράκης. Κατείχε στο στρατό το βαθμό του εφέδρου Λοχαγού. Τόσο στη δημόσια δημόσιο υπαλληλική του καριέρα όσο και στις ένοπλες δυνάμεις, όπου υπηρέτησε επί πέντε χρόνια, τις προαγωγές τις καταλάμβανε κατ’ απόλυτη εκλογή.
Ήταν τακτικό μέλος των συλλόγων:
-«Παναγίας Σουμελάς»
- «Φάρου Ποντίων
-«Επιμορφωτικού και Εκπολιτιστικού Συλλόγου γηγενών και παλαιών Καλαμαριωτών»
- Επίτιμος Πρόεδρος του χορευτικού συλλόγου πανελληνίων χορών « Ο ΜΥΤΙΚΑΣ».
Ασχολήθηκε ενεργά με τη δημοσιογραφία και την ποίηση. Ήταν δε μέλος της Πανελλήνιας Ένωσης Δημοσιογράφων.
Ήταν σπουδαίος άνθρωπος ο επίτιμος πρόεδρος, όχι τέλειος , ούτε αλάθητος , αλλά σπουδαίος! Κοινωνικά άξιος, γνήσιος, καλός, με μεγάλη μόρφωση, με πλούσια παιδεία, πάντα εκεί για τον σύλλογο μας! Δοτικός, γενναιόδωρος, μα πάνω απ όλα άνθρωπος …
ας είναι ελαφρύ το χώμα που τον σκεπάζει.
- Τοπική εφημερίδα που κυκλοφορούσε το έτος ………… το Κιρκινέζι Γερακαρούς ήταν μία φυλλάδα ποικίλου περιεχομένου, όπου έγραφαν διάφοροι χωριανοί μας για διάφορα θέματα πολιτιστικά αλλά και επικαιρότητας.
Τοπωνύμια Γερακαρούς:
1) «Αποξηράματα» .
2) Α’ Κατηγορίες- Β’ κατηγορίες- Γ’ κατηγορίες- Δ’ Κατηγορίες- Ε’ Κατηγορίες- ΣΤ’ Κατηγορίες.
3) Δρόμος Σουρτάρα.
4) Δρόμος Σαρά Γιολί.
5) Αμπελοχώραφα.
6) Γκαρόχτζα.
7) Περπέρ Λάκκος.
8) Ντουμάν Λάκκος.
9) Παρεκκλήσιον Πέτρου και Παύλου.
10) Παρεκκλήσιον Αγ. Δημητρίου.
11) Παρεκκλήσιον Αγίων Γεωργίου και Ραφαήλ.
12) Παρεκκλήσιον Αγίας Σοφίας.
13) Τοποθεσία Μεσοπούρανο.
14) Τοποθεσία Καμίνι.
15) Τοποθεσία Τσιφλικίου.
16) Τοποθεσία Φατσαλίδικα.
17) Τοποθεσία Πλατεία.
18) Τοποθεσία Παλαιά Γέφυρα.
19) Τοποθεσία Ν. Γέφυρα.
20) Τοποθεσία Αγ. Γεωργίου και Γεννέσιον της Θεοτόκου.
21) Τοποθεσία Κοιμητηρίου Γερακαρούς.
22) Τοποθεσία Παλαιάς Βρύσης Φατσαλίδικων.
23) Τοποθεσία Παλαιάς Βρύσης Πλατεία.
24) Τοποθεσία Παλαιάς Βρύσης Χότζα (Φώτη Αβραμίδη).
25) Τοποθεσία Παλαιάς Βρύσης Τσιφλικίου.
26) Τοποθεσία Μηδέν.
27) Οικισμός Ακροπόλεως.
28) Τοποθεσία Δημοτικού Σχολείου και Νηπιαγωγείου.
29) Τοποθεσία Μεγάρου πρώην Δημαρχείου Κορώνειας.
Από χειρόγραφο του αείμνηστου Δημήτρη Καραφουλίδη
Ονόματα Πεσόντων από διάφορες μάχες της πατρίδας μας
Τζιτζίκος Ιωάννης του Αστερίου, Στρατιώτης: Γεννήθηκε στη
Γερακαρού Λαγκαδά το 1921, του 714 Λ.ΜΧ. Φονεύθηκε από
έκρηξη νάρκης στις 19 Μαρτίου 1948 και προσκομίσθηκε νεκρός
στο 406 Στρατ. Νοσοκομείο.
Ζεϊμπέκης Αντώνιος του Ιωάννη, Οπλίτης Μ.Ε.Α.: Γεννήθηκε
στη Γερακαρού Θεσ/κης το 1908, του 3235 Τ.Ε.Α. Συνελήφθη
κατά τη μάχη της Γερακαρούς Βασιλουδίου στις 24 Νοεμβρίου
1948 και έκτοτε αγνοείται.
Ζαχαράκος Γεώργιος του Ιωάννη, Οπλίτης Μ.Ε.Α.: Γεννήθηκε
στη Γερακαρού Λαγκαδά Θεσ/νίκης το 1914, του 3235 Τ.Ε.Α.
Έπεσε μαχόμενος στη Γερακαρού Αρδαμερίου στις 9 Ιανουαρίου 1949
Σαρβανίδης Χρήστος του Κωνσταντίνου, Στρατιώτης: Γεννήθηκε
στη Γερακαρού Θεσσαλονίκης το 1917, του 34 Τ.Ε.
Εξαφανίσθηκε σε μάχη στο ύψ. Αγ. Χριστοφόρου Σωχού στις 25 Σεπτεμβρίου 1948
Βάρκας Δημήτριος του Γεωργίου, Οπλίτης Μ.Ε.Α.: Γεννήθηκε
στο Βασιλούδι Λαγκαδά Θεσ/νίκης το 1903, της Μ.Ε.Α.
Βασιλούδι. Έπεσε μαχόμενος στην περιοχή Αδραμερίου
Γερακαρούς στις 10 Ιανουαρίου 1949.
Ζεϊμπέκης Νικόλαος του Αθανασίου, Οπλίτης Μ.Ε.Α.: Γεννήθηκε
στη Γερακαρού Λαγκαδά Θεσ/νίκης το 1922, του 42 Τ.Ε.
Συλληφθείς σε μάχη στη Γερακαρού στις 24 Νοεμβρίου 1948,
κρατήθηκε μέχρι τις 25 Μαρτίου 1949, οπότε φονεύθηκε από
βλήμα της φιλίας Αεροπορίας.
Καρακαλπάκης Μιχαήλ του Θεοφίλου, Στρατιώτης: Γεννήθηκε στη
Γερακαρού Λαγκαδά Θεσ/νίκης το 1923, του 19 Τ.Ε.. Έπεσε
μαχόμενος στη Μαλεβού Λακωνίας στις 23 Ιουλίου 1948.
6 ΙΟΥΝΙΟΥ ΤΟΥ 1944 ΣΤΗΝ ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΑΝΤΙΣΤΑΣΙΑΚΩΝ ΣΤΑ ΣΗΜΕΡΙΝΑ ΔΙΑΒΑΤΑ:
Ελευθεριάδης Αριστείδης, ετών 29, Γεωπόνος, κάτοικος Γερακαρούς Θεσσαλονίκης
Χωλίδης Σάββας, ετών 38, κτηματίας από τη Γερακαρού Χαλκιδικής .
ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΑΔΕΛΦΩΝ ΜΠΑΡΚΟΠΟΥΛΟΙ ΚΑΙ ΤΗ ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΓΕΡΑΚΑΡΟΥΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ
Τή νύχτα τής 22 ’Οκτωβρίου 1941, ένα συμμαχικό υποβρύχιο αποβίβασε στο Σταυρό τής Χαλκιδικής, τον υποσμηναγό Άντρέα Βασιλειάδη καί τό ναυτικό Παναγιώτη Μανωλόπουλο, πού ήταν εφοδιασμένοι μέ ασυρμάτους για την εκτέλεση εμπιστευτικών εντολών τής «’Αγγλικής Υπηρεσίας Πληροφοριών». Οι δυο αυτοί τολμηροί άντρες, πού είχαν έρθει μαζί στην Ελλάδα από τή Μ. ’Ανατολή για τον ίδιο ακριβώς σκοπό, θά δρούσαν σέ δυο εντελώς διαφορετικά σημεία: 'Ο Βασιλειάδης στη Βόρειο Ελλάδα καί κυρίως στο νομό Θεσσαλονίκης. 'Ο Μανωλόπουλος στη Νότιο. Έτσι μόλις αποβιβάστηκαν στο Σταυρό τής Χαλκιδικής, αφού έμειναν κρυμμένοι μερικές ώρες στήν περι¬οχή» για νά κατατοπιστούν σχετικά μέ τίς κινήσεις τών Γερμα¬νών, χώρισαν για νά τραβήξει δ καθένας τό δρόμο του.
'Ο Βασιλειάδης επρόκειτο νά εγκαταστήσει τον ασύρματό του στα1 «Λουτρά» τής Νέας ’Απολλωνίας, πού ο ιδιοκτήτης τους, Ό Πάνος Βουδούρης, ήταν μυημένος στην υπόθεση. Δυστυχώς όμως τά «Λουτρά» είχαν επιταχθεί από μια γερμανική μονάδα τής Γκεστάπο και όπως ήταν επόμενο, ή λειτουργία μυστικού ασυρμάτου εκεί μέσα ήταν αδύνατη. ’Άλλωστε και ο Πάνος Βου¬δούρης, είχε εγκαταλείψει την επιχείρησή του, γιατί δεν ήθελε νά έχει καμμιά σχέση μέ τούς Γερμανούς. ‘Ο Βασιλειάδης λοι¬πόν βρέθηκε σέ δύσκολη θέση. Πού θά τοποθετούσε τώρα τον ασύρματό του; Φεύγοντας ωστόσο από τή Μ. ’Ανατολή, είχε πάρει ένα «συστατικό γράμμα από τόν Έλληνα πατριώτη Γιάννη Φραγκούλη, πού έμενε εκεί, για νά τό παραδώσει σέ κάποιον Γιώργη Λυράκη, εγκαταστημένο στο Λαγκαδά. Ό Φραγκούλης τον είχε βεβαιώσει ότι ο άνθρωπος αυτός ήταν τής απολύτου εμπιστοσύνης, εχέμυθος και αποφασιστικός καί ότι μπορούσε νά τον χρησιμοποίηση στην μυστική του υπηρεσία.
Πραγματικά, ο Βασιλειάδης κατόρθωσε να έρθει γρήγορα σ’ επαφή μαζί του. Ό Φραγκούλης δεν είχε κάνει λάθος στις συ¬στάσεις του. Ό Λυράκης ήταν παλικάρι, έξυπνος, δραστήριος και φίλος των μεγάλων περιπετειών. Αλλά ή λειτουργία τού ασυρ¬μάτου στο Λαγκαδά, ήταν επίσης αδύνατη, γιατί ολόκληρη ή περιφέρεια ήταν πλημμυρισμένη από Γερμανούς καί σπιούνους.
—Τό καλύτερο μέρος γιά τή δουλειά σου, είναι ή Γερακαρού , του είπε ο Βουδούρης. Το χωριό είναι ήσυχο και φιλόξενο. Κα¬νείς δεν θα πάρει είδηση τί κάνεις. Μά κ’ αν ακόμη τό μάθουν, δεν έχεις νά φοβηθείς τίποτε κακό από κανένα...
—’Έχεις γνωστούς εκεί; τον ρώτησε δ Βασιλειάδης.
—’Έχω δυο αδέλφια, αληθινούς πατριώτες και φίλους μου : Τό Γιώργη και Παναγιώτη Μπαρκόπουλο. Πάμε να τούς βρούμε·.,
"Όταν υστέρα από μερικές ώρες ήρθαν σ’ επαφή μαζί τους, τά δυο αδέρφια δέχτηκαν ευχαρίστως νά συνεργαστούν μέ τον “Ελληνα αεροπόρο τής Μ. ’Ανατολής. Από την επομένη κιό¬λας άρχισε ή λειτουργία τού ασυρμάτου, πού τοποθετήθηκε στο σπίτι τους. Οί πληροφορίες πού έστειλε ο Βασιλειάδης στο Κάιρο, ήταν πολύτιμες. Μά ο αντικειμενικός σκοπός του ήταν άλλος: “Ηθελε νά οργάνωση δίκτυο κατασκοπείας σ’ ολόκληρη τή Βουλγαροκρατούμενη Μακεδονία, καθώς καί στήν κυρίως Βουλγαρία. Τό δίκτυο αύτό θά εξυπηρετούσε πολύ τό συμμαχικό στρατηγείο, γιατί θά τό κρατούσε ενήμερο γιά ολες τις λεπτομέ¬ρειες τών μετακινήσεων τών γερμανικών στρατευμάτων στ’ ανα-τολικά Βαλκάνια.
’Ηταν αληθινά εξαιρετικά δύσκολη ή άποστολή του. Οί κάτοικοι ολοκλήρου τής περιοχής, ύφίσταντο τότε πολύ μεγαλύ¬τερες καταπιέσεις άπό τά υπόλοιπα τμήματα τής κατεχομένης 'Ελλάδος. Οί Βούλγαροι, μέ τήν ωμότητα καί τή βαρβαρότητα πού τούς διακρίνουν πάντοτε, κατεδίωκαν άμείλικτα καθετί ελ¬ληνικό καί έξόντωναν οποίον δούλευε αντίθετα προς τά σχέδιά τους. Ή τύχη λοιπόν, τού τολμηρού ύποσμηναγού θά ήταν τρα¬γική σέ περίπτωση πού θά έπεφτε στά χέρια τών βουλγαρικών αρχών. 'Ωστόσο, παρ’ ολες τις δυσκολίες καί τούς εξαιρετικούς κινδύνους τού είχε ν’ αντιμετώπιση ο Βασιλειάδης, μέσα σ’ ελάχιστο χρονικό διάστημα, κατόρθωσε νά δημιουργήσει ένα μικρό,
άλλα τέλεια οργανωμένο δίκτυο πληροφοριών.
Εκτιμώντας τήν προσπάθεια του αυτή, ή Μ. ’Ανατολή, τοΰ έστειλε δύο συναδέλφους του ύποσμηναγούς: Τούς Χρ. Παπαδήμα καί Δ. Παπανικολάου, πού ανάλαβαν μαζί μέ τον ανθυποσμηναγό Ν. Δευτεραϊο, τον αστυνομικό σταθμάρχη τοΰ Λα¬γκαδά Περγαντή, τον Άνέστη Καμαρινό απ’ τή Γερακαροΰ καί τό Χαρ. Ραυτόπουλο, νά Επεκτείνουν τό δίκτυό τους καί σέ άλλες περιοχές. Ή επιτυχία τους υπήρξε απόλυτη. Συγχρόνως όμως δημιούργησαν καί τήν «Υπηρεσία Διαφυγής», μέ επί κεφαλής τον Άντρέα Βασιλειάδη, πού ήθελε νά φυγαδέψει στήν Αίγυ¬πτο όλους τούς “Αγγλους εκείνους πού δεν κατόρθωσαν ν’ ακο¬λουθήσουν τό έκστρατευτικό τους σώμα κατά τήν άποχώρησή του από τήν Ελλάδα, τον ’Απρίλιο τοΰ 1941.
Στή δουλειά αυτή βοήθησαν τό Βασιλειάδη δ Παναγιώτης Βουδούρης, δ Ήλίας Ρεϊζόπουλος καί οί αδελφοί Μπαρκόπουλοι. 'Όλοι ανεξαιρέτως ασχολούνταν μέ τή φυγάδευση τών Βρετα¬νών, πού τούς προωθούσαν προς τό "Αγιον Όρος, όπου τούς παραλάμβανε εκεί άλλη συμμαχική υπηρεσία, υπό τον λοχαγό Φρέντερικ Μπάτλερ, γιά νά τούς διοχετέψη στή Μ. ’Ανατολή μέ ειδικά πλοιάρια.
"Ολα λοιπόν πήγαιναν ρολόι. "Έτσι, όταν τον Αύγουστο τοΰ 1942 δ Βασιλειάδης, κατόπιν εντολής τοΰ στρατηγείου, αναγκά¬στηκε νά κατεβή στή Θεσσαλονίκη, άφησε στή Θράκη καί στήν ’Ανατολική Μακεδονία, μιάν αρτιότατη καί επιτυχή στή σύνθε¬σή της οργάνωση πληροφοριών, φυγαδεύσεων καί σαμποτάζ, μέ πράκτορες επιστρατευμένους άπ’ δλες τις κοινωνικές τάξεις τών αγνών καί ήρωϊκών Ελλήνων τής περιοχής.
Μόλις έφτασε στή Θεσσαλονίκη, μαζί μέ τούς συναδέλφους του Παπαδήμα, Παπανικολάου καί αδελφούς Μπαρκοπούλου, ή πρώτη του δουλειά ήταν νά ρθη σ’ επαφή μέ τό σμήναρχο Σπΰρο Δαμασκηνό, όπως τοΰ είχε υποδείξει τό Κάϊρο, αν ήθελε νά συνέχιση τό έργο του καί στή Μακεδονική πρωτεύουσα. Ό Δα¬μασκηνός ήταν αρχηγός τής κινήσεως άντιστάσεως στο σώμα τής Ελληνικής αεροπορίας κι’ έπρεπε νά συνεννοηθή μαζί του γιά μιά ευρύτερη συνεργασία. Πραγματικά, ύστερα από πολλές έρευ¬νες καί προσπάθειες, κατόρθωσε ν’ άνακαλύψη τό σμήναρχο μέ¬σον τοΰ ιδιώτη Άντρέα ’Αντωνίου, υπαλλήλου τής εταιρίας Ήστερν, εμπίστου καί στενού συνεργάτη τοΰ Δαμασκηνού. Ό ’Αντωνίου, πήρε ρητή εντολή άπ’ τον τελευταίο νά ένισχύση μέ κάθε τρόπο τό Βασιλειάδη στο έργο του. Κι’ ή έντολή αυτή έφερε σύντομα τ’ αποτελέσματα της….
ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ
Ευρήματα Νεκροταφεία
Στα σύνορα Βασιλούδι-Γερακαρού υπάρχει κηρυγμένος αρχαιολογικός χώρος (ΦΕΚ354/2000) με πυρήνες στο Βασιλούδι (θέση ΠΑΛΑΙΟΜΟΝΑΣΤΗΡΟ), στη Γερακαρού (θέση ΔΟΓΑΝΤΖΗ) , ενώ στη θέση Αμυγδαλιές υπάρχει αρχαίος ρωμαϊκός οικισμός.
Στη Γερακαρού επίσης στη θέση «ΛΥΚΟΣ» υπάρχει ρωμαϊκός οικισμός. Επίσης, προ δεκαετίας, ανακαλύφθηκε στρατιωτικό νεκροταφείο της εποχής του Μ. Αλεξάνδρου. Τα χρυσά ευρήματα, θώρακες, δόρατα και περικεφαλαίες μεταφέρθηκαν στον Αρχαιολογικό μουσείο Αθηνών.
Η περιοχή που διεξήχθη η ανασκαφική μας έρευνα εντάσσεται μέσα στον κηρυγμένο αρχαιολογικό χώρο (ΦΕΚ: 354-B-17.4.2000) της παρακείμενης Τράπεζας Δογαντζή, η οποία απέχει 1 χλμ. περίπου ΝΑ από τον σύγχρονο οικισμό Βασιλούδι και 1,5 χλμ. ΝΔ από τη Γερακαρού, όπου υπάρχουν ενδείξεις κατοίκησης που χρονολογούνται από την πρώιμη εποχή του σιδήρου έως και τους ρωμαϊκούς χρόνους. Στην ίδια περιοχή υπάρχουν και άλλες γνωστές θέσεις, όπως η θέση «Παλιομονάστηρο», 1 χλμ. Ν της κοινότητας του Βασιλουδίου. Πρόκειται για τούμπα σε φυσικό λόφο με επιχώσεις της ύστερης εποχής του χαλκού και της πρώιμης εποχής του σιδήρου, ενώ λιγοστά εφυαλωμένα και τροχήλατα εγχάρακτα όστρακα μαρτυρούν πιθανή χρήση του χώρου κατά την υστεροβυζαντινή και μεταβυζαντινή περίοδο. Στα νότια της λίμνης Κορώνειας εντοπίζονται σύμφωνα με τα αρχεία της Υπηρεσίας μας οι εξής θέσεις: Στο ύψος της σύγχρονης κοινότητας του Αγίου Βασιλείου οικισμός με ενδείξεις κατοίκησης από τους αρχαϊκούς και τους ρωμαϊκούς χρόνους. Νεκροταφεία του οικισμού αυτού βρίσκονται μέσα στο σύγχρονο χωριό. Επίσης 500 μ. ΒΔ του ερειπωμένου οικισμού «Τούμπα» και δίπλα στη λίμνη Κορώνεια υπάρχει οικισμός τούμπα της ύστερης εποχής του χαλκού και της πρώιμης εποχής του σιδήρου, (Καβαλλάρι Δʹ), ενώ 5 χλμ. Δ του χωριού Αγ. Βασιλείου εντοπίζεται οικισμός– τράπεζα (Καβαλλάρι Γʹ), με ενδείξεις κατοίκησης κατά την πρώιμη εποχή του σιδήρου και τους ιστορικούς χρόνους . Στα δυτικά της σύγχρονης κοινότητας των Λαγκαδικίων έχει διαπιστωθεί η ύπαρξη εκτεταμένου οικισμού και νεκροταφείου, με άφθονη κεραμική προϊστορικών και ιστορικών χρόνων. Ο N. Hammond στην περιοχή της Γερακαρούς τοποθετεί το Melissurgin σταθμό της Εγνατίας και στην περιοχή του Αγίου Βασιλείου την Duodea, στοιχείο που προφανώς απηχεί εγκαταστάσεις-κατοίκηση. Η αρχαία Μυγδονία, που σύμφωνα με τις αρχαίες πηγές εκτεινόταν από τον κάτω ρου του Αξιού στην κεντρική πεδιάδα (Ηρόδ. 7.123.3) ως τη μακριά λεκάνη που περιλαμβάνει τη λίμνη Κορώνεια και τη λίμνη Βόλβη ως τα στενά της Ρεντίνας από όπου κατηφορίζει κανείς προς τη θάλασσα, υπήρξε μία περιοχή με πολλούς οικισμούς και αγροτικό και κτηνοτροφικό απόθεμα πόρων . ( ΤΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΟ ΣΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΚΑΙ ΣΤΗ ΘΡΑΚΗ 26, 2012)
Επίσης, λοιπές αναφορές για αρχαιολογικά ευρήματα υπάρχουν και στη διδακτορική διατριβή της κυρίας Ζαφειρίας Καραβασιλειάδου και παρατίθεται η σχετική σελίδα από την εργασία της
«.. 7. ΒΑΣΙΛΟΥΔΙ
Η θέση του οικισμού και του νεκροταφείου
Το Βασιλούδι του δήμου Κορώνειας βρίσκεται σε απόσταση 23 χλμ. περίπου
ανατολικά της Θεσσαλονίκης, νότια του ανατολικού άκρου της λίμνης Κορώνειας.
Στην περιοχή έχουν εντοπιστεί διάφορες οικιστικές θέσεις με πλησιέστερη στο
νεκροταφείο την τράπεζα Δογαντζή, η οποία βρίσκεται σε απόσταση 1 χλμ. ΝΑ από το Βασιλούδι και στην οποία έχουν εντοπιστεί ίχνη κατοίκησης από την Εποχή Σιδήρου ως τη Ρωμαϊκή Περίοδο .
Ανατολικά του χωριού και σε απόσταση περίπου 400 μ. νότια της Ε.Ο. Θεσσαλονίκης -Καβάλας αποκαλύφθηκε τμήμα νεκροταφείου, το οποίο ανήκει πιθανώς στον οικισμό της τράπεζας Δογαντζή. Ένα ακόμη νεκροταφείο, στη θέση Αμυγδαλιές, αμέσως δυτικά της τράπεζας, επίσης αποδίδεται στον ίδιο οικισμό, αλλά δεν έχει ερευνηθεί.
Το ιστορικό της έρευνας
Το 2011 αποκαλύφθηκε μία περίπτωση αρχαιοκαπηλίας και διενεργήθηκε σωστική ανασκαφική έρευνα στην περιοχή ανατολικά του χωριού Βασιλούδι, όπου αποκαλύφθηκαν αρχαίοι τάφοι.
Η περιοχή βρίσκεται σε πεδινή και καλλιεργήσιμη έκταση, μεταξύ των υπωρειών της οροσειράς του Χορτιάτη και της λίμνης Κορώνειας.
Στοιχεία για την οργάνωση του νεκροταφείου δεν παρέχονται.
Η διάρκεια χρήσης του νεκροταφείου
Δύο λάρνακες και ένας λακκοειδής τάφος χρονολογήθηκαν στην Ύστερη Αρχαϊκή Περίοδο, ένας λακκοειδής στην Ελληνιστική Περίοδο και άλλοι λακκοειδείς στον 10ο - 12ο αι. μ.Χ.
Οι τύποι των τάφων
Στο νεκροταφείο αποκαλύφθηκαν λακκοειδείς τάφοι και λίθινες λάρνακες.
1. Αναφέρεται η αποκάλυψη λακκοειδών τάφων με ή χωρίς σχιστολιθική κάλυψη (τύπος 1). Από αυτούς ένας χρονολογήθηκε στα τέλη του 6ου - αρχές του 5ου αι. π.Χ., ένας στην Ελληνιστική Περίοδο και οι υπόλοιποι στον 10ο - 12ο αι. μ.Χ.
2. Αποκαλύφθηκαν δύο πώρινες λάρνακες (τύπος 5.Ι), που χρονολογήθηκαν στα τέλη του 6ου - αρχές του 5ου αι. π.Χ.
Τα ταφικά έθιμα
Οι τάφοι είχαν προσανατολισμό Α-Δ, με μικρές αποκλίσεις. Ο υστεροαρχαϊκός
λακκοειδής τάφος είχε προσανατολισμό Β-Ν. Εφαρμόστηκε η πρακτική του ενταφιασμού του νεκρού σε ύπτια θέση, με τα χέρια λυγισμένα στην κοιλιακή χώρα ή στο στέρνο.
Κτερίσματα
Από την κατάσχεση, αλλά και από την ανασκαφική έρευνα, προέκυψαν πήλινα αγγεία, κυρίως κορινθιακά και αττικά. Αναφέρονται, επίσης, τμήματα από μετάλλινα αγγεία, ενώ
στην Αρχαϊκή Περίοδο ανήκει ένας γυάλινος αμφορίσκος.
Πιθανώς από γυναικείες και παιδικές ταφές προέρχονται πήλινα ειδώλια και γυναικείες προτομές. Αξιόλογα ευρήματα, λόγω της ομοιότητάς τους με αυτά των νεκροταφείων της Σίνδου και του Αρχοντικού, αποτελούν τα χρυσά προσωπεία και τα χρυσά επιστόμια· ομοίως, ένα χρυσό διάδημα, χρυσά ελάσματα και ρόδακες, καθώς και χρυσές επενδύσεις καττυμάτων.
Το ίδιο αξιόλογα ευρήματα αποτελούν οι σιδερένιοι οβελοί και ένα σιδερένιο ομοίωμα άμαξας, πιθανώς δίτροχης.
Σε λακκοειδή τάφο βρέθηκε χάλκινο νόμισμα Φιλίππου Β΄.
Προφανώς από ανδρικές ταφές προέρχονται τα όπλα, σιδερένια επιθετικά και χάλκινα κράνη, που προέκυψαν από την κατάσχεση και από την ανασκαφική έρευνα. Πιθανώς από γυναικεία ταφή προέρχεται μία αργυρή περόνη με χρυσή ταινία.
Από την ανασκαφική έρευνα προέκυψαν αργυρά και χάλκινα κοσμήματα.»
Πηγή: Ζαφειρία Καραβασιλειάδου
«Ταφικά τοπία και τελετές
στην αρχαία Μακεδονία
Νεκροταφεία και έθιμα ταφής
από την Εποχή Σιδήρου ως τη Μέση Ελληνιστική Περίοδο»
Διδακτορική διατριβή
Α΄ τόμος
Θεσσαλονίκη 2020
ΔΙΑΦΟΡΑ ΗΘΗ ΚΑΙ ΕΘΙΜΑ
1. ΑΥΓΟΜΑΧΙΕΣ
Λίγα λόγια για το ποντιακό έθιμο από την Δέσποινα Αμαραντίδου
Οι αυγομαχίες ξεκινούν την πρώτη μέρα του Πάσχα και συνεχίζονται μέχρι και της Αναλήψεως. Για 40 μέρες το αυγό που συμβολίζει την ζωή, πρωταγωνιστεί με τους επίμαχους αυγομάχους να προετοιμάζονται όλο το χρόνο για την στιγμή των αγώνων. Θα επιλέξουν τα πιο γερά αυγά κυρίως κότας, τα οποία τα ξεχωρίζουν από τον ήχο χτυπώντας τα στα δόντια τους. Μάλιστα οι πιο “φανατικοί” επιλέγουν ακόμα και την τροφή ή το είδος της κότας για να γεννούν γερά αβγά. Στο τέλος του αγώνα όποιος αυγομάχος θα έχει τα περισσότερα ακέραια αυγά θα είναι και ο νικητής και θα λάβει το έπαθλο. Σύμφωνα με την παράδοση οι αυγομαχίες καθιερώθηκαν από τους Αγίους Κωνσταντίνο και Ελένη. Οι απόγονοι των ποντίων διατηρούν μέχρι σήμερα το έθιμο που αναβιώνει στα περισσότερα ποντιακά χωριά προσελκύοντας αυγομάχους και μη από διάφορες περιοχές.
Ο κύριος Θεοδοσιάδης Κωνσταντίνος, επονομαζόμενος και ως «Γαλανίτης» ήταν αυτός που αναλάμβανε τον ρόλο του διοργανωτή καθώς ο ίδιος συγκέντρωνε πληθώρα αυγών ώστε να μπορούν να συμμετέχει όσο γίνεται περισσότερος κόσμος .
Σύμφωνα λοιπόν με αυτό το έθιμο το οποίο έχει τις ρίζες του στη Γαλήναια του Πόντου, μετά τον εκκλησιασμό, πλήθος κόσμου συγκεντρωνόταν στην πλατεία του χωριού και αμέσως ξεκινούσαν τις προετοιμασίες για την “μάχη” . Φυσικά, αυτός που είχε κάνει την καλύτερη επιλογή αυγού και επικρατούσε έναντι των άλλων, ανακηρύσσονταν νικητής των αυγομαχιών.
ΟΝΟΜΑΤΑ ΠΕΣΟΝΤΩΝ ΣΚΑΛΙΣΜΕΝΑ ΣΤΟ ΗΡΩΟΝ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ
Στους εξαφανισθέντες:
1. Μιμίκος Παναγιωτόπουλος.
2.Ιωάννης Μπάρκας
3.Αντωνόπουλος Σταύρος
4.Παναγιώτης Ντνημάνης
5.Δημήτριος Τσομπανάκος
Θανόντες σε Νοσοκομεία:
6. Γεώργιος Τερζάκης
7. Αστέριος Γραμμενούδης.
Πεσόντες στους Πολέμους από 1912-1922
8. Ζειμπέκης Ιωάννης
9. Δημήτριος Σφυρικάκης
10. Κωνσταντίνος Τζανής
11. Φώτιος Ζειμπέκης
12. Παναγιώτης Τριανταφύλλου
13. Χαράλαμπος Ιωάννου
14. Γεώργιος Χατζηγεωργίου
15. Γέωργιος Καρναβάτος
16. Κωνσταντίνος Κίτρης
